Sáu chặng địa hình của tuyến metro số 8 nhìn từ ảnh vệ tinh

Nếu chia tuyến metro số 8 theo ranh quận huyện thì được một danh sách hành chính, nhưng chia theo địa hình lại kể một câu chuyện khác thú vị hơn. Nhìn từ vệ tinh, ba mươi khung ảnh tự gom thành sáu chặng có tính chất mặt đất riêng biệt: đồng ruộng, kênh rạch, lưới đô thị dày, trục thương mại, lõi nội đô nén chặt và miền sông nước. Bài này đọc tuyến theo đúng sáu chặng địa hình ấy, để thấy metro số 8 phải thích ứng với từng loại nền đất ra sao trên hành trình dài khoảng 48,5 km.

Chặng 1 – Đồng ruộng và nhà máy đất Củ Chi

Nền địa hình đầu tuyến là đồng bằng thấp xen nhà máy, ảnh vệ tinh nhiều mảng xanh. Ở đây tuyến chọn bám các trục đường bộ có sẵn để đi qua vùng ruộng vườn một cách gọn gàng nhất.

Ảnh 01: Mặt ruộng ven sông Sài Gòn

Địa hình đầu tuyến là vùng thấp ven sông. Điểm khởi đầu nằm ở giáp ranh xã Hòa Phú với xã Bình Mỹ, huyện Củ Chi. Sông Sài Gòn ôm lấy khung, bờ đối diện là đường Nguyễn Văn Cừ và khu biệt thự Chánh Mỹ. Tỉnh lộ 8 cắt ngang làm mốc.

Ảnh 02: Dải nhà máy dọc Bến Than

Địa hình bằng phẳng cho phép tuyến bám thẳng đường Bến Than, nối Tỉnh lộ 8 với Tân Thạnh Đông. Mé Tây là Khu công nghiệp Cơ khí Ô tô với nhà máy SAMCO, Daehan Motors và lưới đường Huỳnh Minh Mương; mé Đông là chuỗi xưởng lớn nối nhau.

Ảnh 03: Xóm chợ giữa đồng

Sang xã Tân Thạnh Đông, một cụm dân cư dày nổi lên giữa đồng. Trên ảnh có chùa Long Nam, trung tâm sát hạch lái xe cùng hẻm 77, hẻm 176. Một ga được đặt sát chợ Sáng Bến Than, đầu mối buôn bán của xã.

Ảnh 04: Hành lang Tỉnh lộ 15 giữa cánh đồng

Rời ga chợ Sáng, tuyến nhập Tỉnh lộ 15 và chạy thẳng xuống Nam trên nền đồng bằng. Phía Tây có chùa Từ Giác, Trường THCS Tân Thạnh Đông 2; phía Đông là đường 107, 111 và Võ Văn Bích. Ga ở khu cầu Tân Thạnh Đông, cạnh cánh đồng diều.

Ảnh 05: Ruộng vườn cuối đất Củ Chi

Khung năm khép chặng đồng ruộng. Tuyến ôm Tỉnh lộ 15, một bên ruộng lúa và vườn cây rộng, một bên dải dân cư Bình Mỹ dọc Võ Văn Bích. Ga được khoanh gần Công ty bao bì Visunpack, ngay trước khi địa hình đổi sang kênh nước.

Chặng 2 – Miền kênh rạch Củ Chi – Hóc Môn

Đây là chặng nền đất chuyển sang mặt nước và ao trũng. Địa hình kênh khiến tuyến phải bẻ cong và cắt chéo qua đồng, thay vì đi thẳng theo đường bộ như chặng trước.

Ảnh 06: Cú vòng qua kênh Xáng

Trước cầu Xáng, tuyến tách Tỉnh lộ 15, cong về Đông Nam men mặt kênh Xáng, nơi có bãi cát đá Minh Mẫn. Một ga đặt cạnh cụm dân cư ấp Tân Hòa, xã Tân Hiệp, huyện Hóc Môn, kèm một ga lớn hơn gần đó, mở ra chặng kênh rạch.

Ảnh 07: Đường chéo qua đồng trũng Đông Thạnh

Ga khoanh kép tại Cầu Sáng bên bờ kênh Xáng nổi bật, khu vực nhiều hồ câu cá. Do địa hình ruộng lúa và ao trũng xã Đông Thạnh, tuyến kéo một đường chéo dài, gần như không dựa vào đường có sẵn. Một ga nhỏ nằm giữa đoạn.

Ảnh 08: Cắt Đặng Thúc Vịnh trên nền ẩm thấp

Đường chéo xuyên khu Nam Đông Thạnh rồi cắt Đặng Thúc Vịnh, trục xương sống phía Đông Hóc Môn, gần chùa Phước Quang. Một ga khoanh cạnh Công ty MDF Thái Lê và Quang Sơn Auto, gom khách từ lưới đường Tổ 91, Tổ 97, khép chặng địa hình ẩm thấp.

Chặng 3 – Lưới đô thị dày đặc Quận 12

Nền đất khô ráo và mật độ nhà cửa tăng vọt biến chặng này thành mê cung mái tôn. Địa hình đô thị buộc tuyến vừa bám trục lớn, vừa cắt chéo qua các phường đông dân.

Ảnh 09: Hai ga lớn ở cửa ngõ Quận 12

Khung chín mở chặng đô thị với hai ga cỡ lớn: một tại Cụm công nghiệp Quang Trung chỗ giao Hương lộ 80B, một ở khu hẻm 567 Lê Văn Khương gần chùa Pháp Thanh và cầu Dừa. Đoạn giữa chạy gần như thẳng hướng Tây Đông.

Ảnh 10: Bám Lê Văn Khương qua Thới An

Tuyến chạy dọc Lê Văn Khương, trục nối Quận 12 với Hóc Môn, xuyên trung tâm phường Thới An. Vùng tô vàng đánh dấu khu ga ở khoảng ao câu Quận 12 và đường Thới An 15, sát công an phường và trục Thới An 16. Sông Vàm Thuật phía Đông.

Ảnh 11: Cắt chéo lõi Hiệp Thành

Rời Lê Văn Khương, tuyến bẻ Tây Nam, cắt chéo lõi phường Hiệp Thành. Vùng ga tô vàng gần đường Hiệp Thành 49, khu Trường THPT Võ Trường Toản, cách nhà máy bia Heineken Việt Nam bên Lê Thị Riêng không xa. Góc dưới đã thấy Quốc lộ 1A.

Ảnh 12: Mê cung hẻm Tân Chánh Hiệp

Tuyến giữ hướng chéo qua phường Tân Chánh Hiệp. Vùng ga tô vàng cạnh giao lộ Trần Thị Năm và TTH21, vài trăm mét là tới Bệnh viện Đa khoa Trung Mỹ Tây. Hai bên là mê cung hẻm nhỏ đặc trưng của nền đô thị Quận 12.

Ảnh 13: Rìa QTSC và vượt kênh Tham Lương

Tuyến men rìa Công viên phần mềm Quang Trung với QTSC 1 Building, Trường Cao đẳng FPT Polytechnic, Toà nhà MISA cùng Trường Quân sự Quân khu 7. Vùng ga tô vàng gần Đường Số 7 và TMA Solutions Lab, trước khi cắt Quốc lộ 1A rồi vượt kênh Tham Lương, ranh của chặng.

Chặng 4 – Trục thương mại sầm uất Gò Vấp

Địa hình chặng này là một dải phố liền mạch với mái nhà lớn của siêu thị và trung tâm thương mại. Tuyến bám một trục đường duy nhất, đi qua phần đô thị sáng đèn nhất nửa Bắc.

Ảnh 14: Nhập hành lang Quang Trung

Vượt kênh Tham Lương tại cầu Chợ Cầu, với vòng tròn ga ở góc trên trái, tuyến nhập hành lang Quang Trung hướng Đông Nam. Ảnh ghi giao cắt Phạm Văn Chiêu, khu nhà máy ISUZU và vùng ga ở khoảng Đường số 14, hẻm 1050 Quang Trung. Phía Nam là sân golf Tân Sơn Nhất.

Ảnh 15: Dải phố mua sắm Gò Vấp

Khung mười lăm là phần nhộn nhịp nhất trục Quang Trung. Tuyến lướt qua nhà thờ Hạnh Thông Tây, cụm rạp Beta và Galaxy Cinema Quang Trung, dải phố có Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III, Cityland Gò Vấp, LOTTE Mart Gò Vấp và Vincom Plaza Quang Trung. Vùng ga tô vàng nằm giữa dải phố.

Ảnh 16: Nút Ngã Sáu Gò Vấp

Cuối trục Quang Trung, một vòng tròn cỡ lớn đánh dấu ga trung chuyển ở khu GO! Gò Vấp, nơi Quang Trung, Nguyễn Kiệm, Phạm Ngũ Lão và Nguyễn Oanh tụ về Ngã Sáu Gò Vấp. Rời ga, tuyến rẽ xuống Nam theo Nguyễn Kiệm, khép chặng thương mại.

Chặng 5 – Lõi nội đô nén chặt

Địa hình chặng này gần như không còn khoảng trống: mái nhà kín đặc, đường xá dày và mực nước ngầm cao. Đây là nơi tuyến giao cắt nhiều trục lớn nhất và nằm sát loạt bệnh viện, chợ, trường học.

Ảnh 17: Nguyễn Kiệm tới vòng xoay Hồng Hà

Trên hành lang Nguyễn Kiệm, tuyến chạy trước Bệnh viện Quân y 175 rồi tiếp cận Phạm Văn Đồng, vệt đại lộ cắt chéo khung, gần Ga Gò Vấp của đường sắt quốc gia. Cuối khung, một ga đặt tại vòng xoay Nguyễn Kiệm và Hồng Hà, cạnh công viên Gia Định.

Ảnh 18: Dải giáp ranh Tân Bình – Phú Nhuận

Từ vòng xoay Hồng Hà, tuyến xuyên khu chùa Phổ Quang, sân vận động Quân khu 7 và White Palace Hoàng Văn Thụ, dải đất giáp ranh Tân Bình với Phú Nhuận. Hai vòng tròn ga nối tiếp, một trên Hoàng Văn Thụ gần Diamond Place, một hướng Nguyễn Văn Trỗi.

Ảnh 19: Vượt kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè

Sau ga Hoàng Văn Thụ và ga khu Nguyễn Văn Trỗi giao Nguyễn Trọng Tuyển, tuyến cắt chéo lưới phố Huỳnh Văn Bánh và Trần Huy Liệu, có thêm một ga nhỏ ở khoảng Lê Văn Sỹ. Kế đó tuyến vượt kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè, tiến vào khu Ga Sài Gòn.

Ảnh 20: Ga trung chuyển giữa Quận 3 và Quận 10

Từ khu Ga Sài Gòn và rạch Bùng Binh, tuyến đổ xuống Đông Nam rồi được đánh dấu bằng vòng tròn kép cỡ lớn tại giao lộ 3 Tháng 2 với Cách Mạng Tháng Tám, sát Bệnh viện Mắt TP.HCM, trung chuyển giữa Quận 3 và Quận 10.

Ảnh 21: Xuyên lõi Quận 10

Rời ga trung chuyển 3 Tháng 2, tuyến cắt chéo khu Bàn Cờ và Điện Biên Phủ, đi ngang gần Bệnh viện Bình Dân rồi vào lõi Quận 10. Một ga ở khoảng Lê Hồng Phong giao Lý Thái Tổ, phục vụ chợ hoa Hồ Thị Kỷ, Trường Cao đẳng Kinh tế TP.HCM và cụm Vĩnh Viễn, Bà Hạt.

Ảnh 22: Nguyễn Tri Phương và kênh Tàu Hủ

Khung hai mươi hai đóng chặng nội đô. Một ga khoanh ở khu Ngô Gia Tự giao Nguyễn Tri Phương, sát chợ An Đông và Bệnh viện 30-4, sau đó tuyến chạy thẳng theo Nguyễn Tri Phương xuống Nam. Hai bên là Hùng Vương Plaza, Đại học Y Dược TP.HCM cùng nhiều bệnh viện lớn.

Chặng 6 – Miền sông nước phía Nam

Địa hình cuối tuyến trở lại màu nước: kênh Đôi, rạch Ông Lớn, sông Cần Giuộc và ao đầm nuôi thủy sản. Nền đất yếu và nhiều dòng nước khiến đây là chặng tuyến vượt nhiều sông rạch nhất.

Ảnh 23: Hai lần vượt kênh vào Quận 8

Vào Quận 8, tuyến vượt kênh Tàu Hủ ở hành lang Võ Văn Kiệt rồi tới kênh Đôi, hai dòng nước tạo diện mạo trên bến dưới thuyền của khu Nam. Kế đó tuyến bám đường Phạm Hùng, trục nối Quận 8 với Bình Chánh, với một ga khoanh tại khu nhà thờ Nam Hải.

Ảnh 24: Cắt đại lộ Nguyễn Văn Linh

Khung hai mươi tư ghi giao điểm với đại lộ Nguyễn Văn Linh, trục Đông Tây khu Nam, gần cầu Ông Lớn. Góc phải là Đại học RMIT Nam Sài Gòn và khu dân cư Ven Sông SADECO. Qua nút giao, tuyến men đường Chánh Hưng với một ga nhỏ cạnh sân bóng đá và ga khu Trường Quốc tế BVIS.

Ảnh 25: Vùng Bình Hưng – Phong Phú

Tuyến chạy giữa vùng chuyển tiếp Bình Hưng và Phong Phú. Mé Tây có Nhà máy xử lý nước thải Bình Hưng, khu POSCO E&C WWTP, doanh trại Trung đoàn Cảnh sát cơ động Đông Nam Bộ và Xí nghiệp X30. Mé Đông là rạch Ông Lớn men dân cư Phước Lộc. Tuyến vượt nhánh rạch ở cầu Tắc Bến Rô.

Ảnh 26: Men rạch Ông Lớn về Nhà Bè

Tuyến chạy song song rạch Ông Lớn trên hành lang đường Nguyễn Văn Ràng, đúng đoạn giáp ranh xã Phong Phú của Bình Chánh với xã Phước Lộc của Nhà Bè. Một ga nằm gần cụm trường tiểu học và sân banh Phước Lộc Thọ, phục vụ cư dân ven cầu Phước Lộc, rạch Long Kiểng.

Ảnh 27: Bạt ngàn ao nuôi thủy sản

Đây là khung đậm chất sông nước nhất. Hai bên tuyến là ao nuôi thủy sản, hồ câu và rặng dừa nước của xã Phước Lộc cùng vùng giáp Bình Chánh. Phía Bắc có một ga khoanh tròn gần khu Công ty Phan Phú Door, nơi dân cư bám dọc Nguyễn Văn Ràng và Đào Sư Tích.

Ảnh 28: Vượt sông Cần Giuộc

Khung hai mươi tám là cú băng sông lớn nhất chặng. Vạch tuyến kéo thành đường thẳng Bắc Nam qua sông Cần Giuộc tại khu Cống Cây Khô, công trình ngăn triều rõ trên ảnh, đúng chỗ sông nhận nước Rạch Tôm từ Nhà Bè. Một ga khoanh ngay bờ Tây, cạnh cụm dân cư ven sông.

Ảnh 29: Gặp hành lang cao tốc

Sau sông Cần Giuộc, tuyến men rìa bãi chôn lấp Đa Phước rồi chạm hành lang cao tốc Bến Lức – Long Thành, hiển thị với nhãn đường cao tốc Bắc Nam phía Đông, ở khoảng giữa cầu Ông Năm và cầu Bà Lào. Tại đây tuyến bẻ một khúc cua lớn sang hướng Tây.

Ảnh 30: Điểm kết ở xã Đa Phước

Khung cuối khép chặng dài khoảng 48,5 km tại xã Đa Phước, huyện Bình Chánh. Tuyến chạy song song phía Bắc cao tốc Bến Lức – Long Thành, qua khu hầm chui Tam Bửu Tự và cầu Ông Năm, rồi dừng ở vị trí ga cùng khu depot khoanh gần Cơ Khí Thanh Tiến, cạnh Quốc lộ 50.

Các dự án và khu vực hưởng lợi từ tuyến metro số 8

Mỗi chặng địa hình gắn với một nhóm công trình và khu dân cư riêng. Danh sách dưới đây gom lại theo sáu chặng, cho thấy nền đất khác nhau kéo theo loại tiện ích khác nhau.

• Chặng đồng ruộng và kênh rạch: Khu công nghiệp Cơ khí Ô tô với nhà máy SAMCO và Daehan Motors, chợ Sáng Bến Than, dải dân cư Bình Mỹ dọc Võ Văn Bích, cụm dân cư ấp Tân Hòa xã Tân Hiệp, khu Nam Đông Thạnh quanh Đặng Thúc Vịnh.
• Chặng lưới đô thị Quận 12: Cụm công nghiệp Quang Trung, khu Thới An 15, khu Hiệp Thành 49 cạnh Trường THPT Võ Trường Toản, Bệnh viện Đa khoa Trung Mỹ Tây, Công viên phần mềm Quang Trung với QTSC 1 Building và Trường Cao đẳng FPT Polytechnic.
• Chặng trục thương mại Gò Vấp: Cityland Gò Vấp, LOTTE Mart Gò Vấp, Vincom Plaza Quang Trung, GO! Gò Vấp, Bệnh viện Đa khoa Hồng Đức III, nhà thờ Hạnh Thông Tây.
• Chặng lõi nội đô: Bệnh viện Quân y 175, White Palace Hoàng Văn Thụ, Diamond Place, khu Ga Sài Gòn, Bệnh viện Mắt TP.HCM, chợ hoa Hồ Thị Kỷ, Trường Cao đẳng Kinh tế TP.HCM, chợ An Đông, Hùng Vương Plaza, Đại học Y Dược TP.HCM.
• Chặng sông nước phía Nam: trung tâm thương mại Central Premium và khu nhà thờ Nam Hải, khu dân cư Ven Sông SADECO cùng Đại học RMIT Nam Sài Gòn, Trường Quốc tế BVIS, khu Milano Bờ Tây, dải dân cư Phước Lộc và Đào Sư Tích, Khu liên hợp xử lý chất thải Đa Phước.

Cách chia theo địa hình cho thấy metro số 8 không đi qua một kiểu nền đất duy nhất. Trên đồng ruộng và kênh rạch, ga đặt cạnh chợ hoặc cụm công nghiệp; trong lưới đô thị và lõi nội đô, ga nằm sát bệnh viện, chợ đầu mối và đại học; ở miền sông nước, ga phục vụ dân cư ven rạch. Hai nút trung chuyển Ngã Sáu Gò Vấp và 3 Tháng 2 nằm đúng bản lề giữa các chặng.

Tổng kết

Chia theo địa hình, tuyến metro số 8 hiện lên như một chuỗi sáu chặng nối tiếp: đồng ruộng Củ Chi, kênh rạch Củ Chi – Hóc Môn, lưới đô thị dày đặc Quận 12, trục thương mại Gò Vấp, lõi nội đô nén chặt và miền sông nước phía Nam. Mỗi chặng buộc tuyến thích ứng theo một cách: bám đường bộ nơi nền khô, bẻ cong và cắt chéo nơi nhiều ao trũng, vượt hàng loạt kênh Xáng, Tham Lương, Nhiêu Lộc – Thị Nghè, Tàu Hủ, kênh Đôi cho tới sông Cần Giuộc ở đoạn cuối. Chính sự đổi thay địa hình liên tục trên khoảng 48,5 km đã làm nên một hành trình đi từ ruộng đồng, xuyên phố thị rồi khép lại giữa đầm nước Đa Phước.

Ghi chú quan trọng